آل بويه دانسته‌اند . « 1 » طى دوازده سال پس از آن ، حسن و احمد برادران على بن بويه به ترتيب بر رى و كرمان و عراق چيره شدند و دولت آل بويه به سه شاخه اصلىِ بزرگ و يك شعبهء كوچك در كرمان و عمّان تقسيم شد . فارس و خوزستان به برادر بزرگ ، على ، ايالت جبال و رى به حسن ، و عراق به برادر كوچك احمد ، سپرده شد . « 2 » 2 . حاكمان آل بويه 1 - 1 . عماد الدوله على بن بويه ( مؤسس حكومت آل بويه در فارس ) پس از چيرگى على بر فارس ، قدرت او بالا گرفت و با كشته شدن مرداويج به دست تركان شورشى و شكست دادن ياقوت ، خليفهء عباسى « الراضى باللّه » را در مقابل دريافت هشت ميليون درهم در سال ، راضى كرد تا خلعت و فرمان فارس را به او بدهد . فرمان و خلعت خليفه را ابوعيسى يحيى بن ابراهيم مالكى از سوى ابن مقله ، وزير الراضى بالله ، به فارس آورد . وى مأمور بود تا پس از دريافت مبلغ مورد نظر ، فرمان و خلعت را تحويل دهد ؛ ولى عماد الدوله او را فريفت و فرمان و خلعت را به زور از او گرفت و نمايندهء خليفه را آن قدر نگه داشت تا در سال بعد ، درگذشت . و آن مبلغ را نپرداخت . على بن بويه در سال 324 هجرى برادر كوچك خود احمد را به تصرف كرمان گسيل داشت و به قولى ، خود به آن ديار لشكر كشيد و آنجا را متصرف شد . سپس به فرمان او احمد به اهواز و بصره لشكركشى كرد و آنجا را تسخير كرد . حسن بن بويه نيز به اشارت برادرش به رى حمله و آنجا را تصرف كرد . على بن بويه برادر خود احمد را از اصطخر فراخواند و با سپاهى به همراه بريدى « 3 » روانه اهواز نمود كه به تصرف خليفه عباسى درآمده بود . او علاوه بر اهواز ( سال 326 ق ) ، توانست بغداد را به سال 334 هجرى به تصرف خود درآورد . « 4 »

--> ( 1 ) . تاريخ تشيع در ايران ، ج 1 ، ص 31 - 32 ؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ذيل عنوان « آل بويه » . ( 2 ) . دائرة المعارف بزرگ اسلامى ذيل عنوان « آل بويه » . ( 3 ) . ابوعبدالله بريدى پس از خيانت به ياقوت و كشته شدن او بر اهواز سلطه يافت كه خليفه عباسى آن را از چنگ وىدرآورد . بريدى به فارس گريخت و على بن بويه را تحريك به تصرف بغداد كرد . ( تاريخ تشيع ، ج 1 ، ص 34 ) ( 4 ) . تاريخ تشيع ، ج 1 ، ص 32 - 34 ؛ دائرة المعارف تشيع ، ذيل عنوان « آل بويه » .